Türk Sinema Tarihi…

0
376

“Sanat güzelliğin ifadesidir. Bu ifade sözle olursa şiir, nağme olursa musiki, resim ile olursa ressamlık, oyma ile olursa heykeltraşlık, bina ile olursa mimarlık olur.” M. Kemal Atatürk – Muhit Mecmuası – 1928 Sayı:2


Türk Sinema Tarihi

Türkiye’de ilk film gösterimi, Bertrand adli bir Fransizin II. Abdülhamit zamanında, 1896’da, Saray’da yaptığı gösterimler ile başlamıştır.

Daha sonraları Fransız firması Pathe’nin temsilcisi Romanya uyruklu Sigmund Weinberg’in yardımlarıyla Beyoğlu yakınlarında halka film gösterilmiştir. Bu filmler genellikle kısa metrajlı belge ve güldürü filmleriydi. Weinberg, halkin sinemaya gösterdiği ilgiden dolayı, 1908’de, Türkiye’deki ilk sinema olan Pathe Sinemasi’ni yaptırmıştır.

Ilk Türk sinema gösterimi Cevat Boyer ile Murat Bey’in Sehzadebasi’ nda 19 Mart 1908 de baslattığı gösterimidir.

Şakir Seden ile Fuat Uzkinay, Türk sinemasının açılısını 6 Temmuz 1910’da gerçekleştirirler. Birinci Dünya Savasi’nda yedek subay olan Fuat Uzkinay, 14 Kasim 1914`te Türk sinema tarihinin ilk belgesel filmini çeker. “ Ayastefanos`taki Rus Abidesinin Yikilisi” adi verilen belgesel film 150 metre uzunlugunda ve ITÜ arsivindedir. Daha sonra, Ordu Sinema Dairesi Baskanligi`na getirilen Fuat Uzkinay, konulu Türk film çekimlerini de 1918’den sonra yürütmüstür.

Istiklal Harbi yillarinda birkaç senaryolu film yapilmissa da, Türk sinemasi Muhsin Ertugrul ve Kemal Film’in aşağıdaki filimleri ile firmalasmıştır.

  • Atesten Gömlek
  • Leblebici Horhor
  • Kiz Kulesinde Bir Facia
  • Sözde Kizlar
  • Ankara Postasi
  • Karim Beni Aldatirsa
  • Fena Yol
  • Aysel Batakli Damin Kizi

Faruk Kenç ile bilimsel bir tarz gelistiren Türk sinemasi “Yilmaz Ali” ve “Dertli Pinar” filmleri ile yeni bir asama kaydeder.

Baha Gelenbevi’nin “Deniz Kizi” adli filmi ile Sadan Kamil’in filmleri, Türk Tiyatrosunu sinema ile birlestirir. 1934’ten sonra Vedat Örfi Bengü`nün Misir`a giderek bu ülke sinemasinin ilk örneklerini vermesi, bizde de melodramin yerlesmesinde etkili olmustur. Türk sinema izleyicisinin begenisi melodrama dönük oldugundan, yönetmenler de hizla Misir filmlerinin uyarlamalarini çekmeye baslamislardir.

Muhsin Ertugrul`un yönettigi “Allah`in Cenneti” adli filmi, türünün en iyi ask melodramidir ve sonraki yillarda bol bol karsilasacagimiz sarkici melodramlarinin ilk örnegini olusturur.

1950`li yillardan sonra, Türk sinemasinda “Tiyatrocular Dönemi” nden kademe kademe “Sinemacilar Dönemi” ne geçis yasanmistir. Bu yillarda sinemaya toplumsal konularin yaninda agirlikli olarak melodramlar yer alir.

1960`li yillarda sinemaya, melodram formuna bagli, çocuk kahramanlarin rol aldigi “Sezercik”, “Ömercik”, “Aysecik” filmleri eklenmistir.

Arabesk tarzin temellerinin atildigi fakirlik, sakatlik, karsiliksiz asklar, kader kurbanlari vb. dramatik Türk ekolünü yaratmis ve senaryolar ayni üslup ve konulari yillarca islemislerdir.

Kisa zamanda ticari kaygilar sinemasal ögelerin önünü kesmis, ayni tür filmlerde ayni oyuncular kamera karsisina geçmistir. Hatta ayni senaryolar, dönemin gözde oyunculariyla defalarca yinelenmistir. 

Türk Sinemasinda Bazi Ilkler 
Ilk sinema gösterimi Yildiz Sarayi`nda yapildi(1896)
* Sürekli film gösterilen ilk salon Beyoglu`nda Sigmund Weinberg tarafindan Cinema Pathe adiyla açildi (1908).
* Ilk Türk filmi Fuat Uzkinay tarafindan çekilen `Ayastefonos`daki Rus Abidesinin Yikilisi` (1914).
* Afisi basilarak yurdisina satilan ilk Türk filmi Binnaz oldu (1919).
* Ilk konulu Türk filmleri Sedat Simavi tarafindan çekilen `Pençe` ve `Casus` (1917).
* Ilk özel yapim sirketleri Kemal Film (1922) ve Ipek Film (1928).
* Ilk sesli Türk filmi `Istanbul Sokaklarinda` Muhsin Ertugrul tarafindan çekildi (1928).
* Ilk sansür yönetmeligi Mussolini`nin sansür yasasindan esinlenerek hazirlandi ve yürürlüge girdi (1939).
* Ilk film festivali `Yerli Film Yapanlar Cemiyeti` tarafindan düzenlendi. `Unutulan Sir` adli film en iyi film seçildi. En iyi kadin oyuncu ödülünü Nevin Aypar, en iyi erkek oyuncu ödülünü Kadri Erdogan aldi (1948).
* Tiyatro etkisinden çikan ilk film Kanun Namina`yi Ömer Lütfi Akad çekti (1952).
* Ilk renkli Türk filmi Halici Kiz Muhsin Ertugrul tarafindan çekildi (1953). Ayni zamanda Muhsin Ertugrul`un çektigi son filmdi.
* Metin Erksan`in `Asik Veysel`in Hayati` adli filmi Sansür Kurulu tarafindan yasaklanan ilk film oldu.
* Ilk uluslararasi ödülü Metin Erksan`in yönettigi `Susuz Yaz` aldi. Film Berlin Film Senliginde `Altin Ayi` büyük ödülünü aldi (1964).
* Köy hayatini isleyen ilk Türk filmi Beyaz Geceler`i Lütfi Akad çekti (1965).

1970’li yıllardan 1985′ li yıllara kadar Türk sinemasi TV etkisiyle bir kriz dönemine girer ve erotik Türk sinemasi ile sex furyasi donemi baslar.

1990 ve 2000’li yillarda ise krizden kurtulma ve gerçek öykülere dayali realist Türk sinemasina dogru adimlar atilir.

Aslinda Türk sinemasi Türk tiyatrosundan dogarak gelismis fakat Türk sinema tarzini ve dilini yaratamamistir.

Kaynak: http://www.msxlabs.org/forum/sinema/11291-turk-sinema-tarihi.html#ixzz3F1lZ0fSi


CEVAP VER

Lütfen yorumunuzu giriniz!
Lütfen buraya adınızı giriniz